De lange geschiedenis van d-reizen

Door: Arjen Lutgendorff


©dirkvandenbroekhistorie.nl

Opeens lijkt een reisbedrijf waar zoveel reisprofessionals mee te maken hebben gehad te verdwijnen (uit het straatbeeld). In dit artikel kijken we wat er in het lange verleden van d-reizen allemaal is gebeurd. Scroll er maar eens doorheen en bekijk de oude foto’s en een video-interview met oprichter Dirk van den Broek. Op straat Vlak voor de Tweede Wereldoorlog in Nederland aanbreekt, in 1939, krijgt Dirk van den Broek van zijn ouders een ponywagen waarmee hij melk rondbrengt. Op de reclameborden die hij op de wagen aanbrengt schrijft de 15-jarige Van den Broek onder andere: DENKT om uw GEZONDHEID – DRINK ALLEEN MELK van TBC vrij vee. Verder keren de klanten maar al te graag terug bij Van den Broek, want zij weten dat ze bij hem een scheutje extra krijgen. Wanneer de Duitsers het venten verbieden, regelt de vader van Van den Broek (in 1942) een pand op het Mercatorplein (nummer 49) in Amsterdam. De winkel opent haar deuren op 13 juni 1942. Van den Broek woont op dat moment aan de Sloterdijkermeerweg 80 in Amsterdam. Bekijk hier een foto waarop je ziet hoe Dirk van den Broek op zijn wagen door Amsterdam reed. Vakantie sparen in de supermarkt In 1965 begon de reistak van de familie Van den Broek door een spaaractie in de supermarkt van Dirk van den Broek. 1965 was ook het jaar van de doorbraak van vliegvakanties. ‘Dirk van den Broek laat Nederland op vakantie gaan in een tijd dat een buitenlandse reis nog onbetaalbaar en luxe is. Hij introduceert in 1965 de eerste goedkope reis naar de zon. Met de bus naar vakantieoord ‘Murialdo’ aan het Gardameer in Italië’, zo schrijft het bedrijf zelf. ‘Een droomreis die tot dan toe alleen lijkt weggelegd voor de rijken.’ De actie was een groot succes, mede door de lage prijs van 97,50,- gulden p/p - dat Dirk van den Broek niet lang daarna het allereerste reisbureau van d-reizen, toen nog D-tours, aan de Bilderdijkstraat 136 in Amsterdam opende. ‘Dat reisbureau (dat Dirk van den Broek in 1967 opent) ontstaat indirect dankzij een ontmoeting tussen Dirk van den Broek en de directeur van een touroperator uit Limburg die een vakantieproject in Italië exploreert’, zo staat te lezen op de website van Dirk. ‘Uiteindelijk neemt Dirk van den Broek de touroperator over om zo een nog betere kwaliteit te bieden aan zijn klanten. Als alle reserveringen zelf worden verwerkt, ontstaat het eerste Dirk van den Broek-reisbureau. De winkel vestigt zich aan de Bilderdijkstraat in Amsterdam-West en breidt zich snel uit. De eerst nog wat dunne vakantiegids groeit in no-time uit tot een compleet reisprogramma.’ Na het openen van de winkel in Amsterdam volgen er ook reisbureaus in Haarlem, Rotterdam, Utrecht, Eindhoven en de rest van Nederland. Goede service, een groot, onafhankelijk assortiment én scherpe prijzen zijn altijd de uitgangspunten gebleven. Henk van den Broek, zoon van oprichter Dirk van den Broek, liet in een interview met het Historisch Nieuwsblad weten: ‘In 1964 werd mijn vader gebeld door ene Gaillard uit Limburg. De doorsnee-Nederlander ging toen nog niet echt met vakantie. Tripjes met een touringcar, boottochtjes – dat was zo’n beetje het aanbod. Deze Gaillard had een klooster gehuurd in het dorpje Murialdo aan het Gardameer en bood ook vervoer aan. Wat hij nodig had waren klanten. Of wij die konden aanbrengen vanuit onze tien Amsterdamse supermarkten.’ Bekijk in de video hieronder herinneringen van klanten aan de gespaarde reis naar Italië, waaronder die van Mirjam Dresmé (vandaag de dag werkzaam bij de ANVR).

Pienter meisje Eind 1967 plaatst D-Tours een vacature in de Amsterdamse krant Het Parool. De ‘internationale reisroganisatie’ is voor haar boekingskantoor Bilderdijkstraat, ter opleiding, op zoek naar een ‘accuraat pienter meisje’ (leeftijd 18-20 jaar) met aanleg voor de verkoop van reizen. Een van de eerste reclamefilmpjes van D-Tours. Het zou gaan om een video uit 1965 of 1967, waarin de STER voor het eerst reclame op televisie uitzond.

Voetbalreizen In 1969 moest Ajax een beslissingswedstrijd in het Europacup 1 toernooi (de huidige Champions League) spelen in Parijs tegen het toen zeer sterke Benfica. 35.000 supporters wilden bij die wedstrijd zijn, waarvan de winnaar zich zou plaatsen voor de halve finale. Het dan nog jonge D-Tours schakelde al haar personeel in om ongeveer 1.400 Parijs-gangers te begeleiden in bussen en vliegtuigen. ‘Iedereen is weg. We nemen vandaag alleen nog maar telefoontjes aan. Er is niemand meer op kantoor’, zo liet een medewerkster weten aan Het Parool. Overigens was D-Tours niet de enige die supporters naar Parijs vervoerde. De Magneet verzorgde de reis voor 2.800 voetballiefhebbers (met in totaal 36 touringcars), Lindbergh Touringcars vertrok met in totaal 46 volle autobussen, verschillende kranten organiseerde vliegreizen naar Parijs en honderden mensen vertrokken van ’s ochtends vroeg tot laat op de middag met de trein naar Parijs. Overigens won Ajax de wedstrijd in de verlenging met 3-0 en werd uiteindelijk de finale gehaald die werd verloren van Milan. Een jaar later begeeft D-Tours zich ook om de slag om Milaan, waar Feijenoord de Europa 1 finale speelt. Celine Huijsmans en Mark Robinson spraken Dirk van den Broek. Bekijk hieronder de video.

Albanese bevolking bijzonder onvriendelijk D-Tours laat in augustus 1970 weten dat het onverantwoord is om vliegreizen te organiseren naar Albanië. Daar moet Ajax spelen. De reden dat het onverantwoord is om supporters naar Albanië te brengen? In de krant van destijds staat te lezen: ‘Volgens het reisbureau is de Albanese bevolking bijzonder onvriendelijk ten opzichte van buitenlandse gasten. Bovendien, zo zegt de directie van D-Tours, legt de Albanese overheid de bezoekers te veel moeilijkheden in de weg met visa en andere papieren.’ Garantiefonds De Algemene Nederlandse Vereniging Reisbureaus (ANVR) doet begin jaren ‘70 een voorstel om een garantiefonds in het leven te roepen waarmee buitenland vakanties gegarandeerd kunnen worden. Reizigers zou om een bijdrage van 1 gulden worden gevraagd. Ook Van den Hoff van D-Tours ziet wat in het idee. Hij laat weten dat D-Tours slachtoffer is geworden van een Duitse reisorganisatie. Storm in glas water Het restaurant van het vakantieoord ‘Murialdo’ van D-Tours aan het Gardameer in Italië moest even sluiten nadat de Italiaanse inspectie er een kijkje had genomen. Volgens de bedrijfsleider van Murialdo, de heer F. Witschge, had de inspectie plaatsgevonden door toedoen van andere restaurants in Riva. Die zouden het restaurant op het park van D-Tours, waar in het hoogseizoen ongeveer 450 gasten verblijven, als grote concurrent zien. Dirk van den Broek liet aan de Nederlandse pers weten met de inspectie te hebben gebeld en ging er vanuit dat het restaurant nog dezelfde avond zou openen. Hij noemde het voorval een ‘storm in een glas water’. Enige omvang In het artikel ‘Zo werd Dirk van den Broek’ miljonair gaat het voornamelijk over de supermarkten. De wintersport als totaalpakket wordt kort genoemd en over de reisbureaus zegt Van den Broek: ‘D-Tours krijgt nu enige omvang als reisbureau’. In 1974 schrijft het Algemeen Dagblad in een artikel over de Nederlandse reissector, ‘een showwereldje waarin slechts weinigen met name willen worden genoemd en waarin men tegenover zijn concurrenten beslist niet wil weten wie achter hun organisaties staan en hoe groot zij in feite wel zijn’: ‘Na de grote uit de branche komt nog een hele groep anderen, die of zelfstandig zijn of nauwe bindingen hebben met andere concerns’. In het rijtje dat volgt wordt ook D-Tours genoemd. Overigens begint het beter en beter te lopen bij Van den Broek. Omzetten stijgen jaar op jaar met 50%, winstpercentages groeien van 11% naar 20%. De reisorganisatie D-Tours telt in 1975 inmiddels elf kantoren, maar behaalde volgens De Volkskrant in 1974 vrijwel geen winst ondanks dat er 29% meer reizen werden verkocht. Overigens verwacht het bedrijf in 1975 35.000 vakantiegangers te vervoeren. Reisgigant In het voorjaar van 1976 wordt voor het eerst gesproken over de ‘reisgigant’ D-Tours door De Telegraaf. In dat jaar wordt het Haagse vervoerbedrijf HOTAM overgenomen door D-Tours. Dat bedrijf heeft ongeveer 80 ‘tourbussen’ en 90 mensen in dienst. D-Tours en HOTAM verwachten samen 50.000 passagiers naar het buitenland te vervoeren en 200.000 in Nederland. Door de uitbreiding met HOTAM verwacht het Dirk van den Broek concern een omzet te behalen van meer dan 300 miljoen gulden. Het bedrijf heeft in 1976 ondertussen 2.000 werknemers in dienst. De krant schrijft dat D-Tours de afgelopen jaren een ‘spectaculaire groei’ heeft doorgemaakt. In hetzelfde jaar wordt ook de samenwerking met het Rotterdamse Broere aangekondigd. Daar werken in dat jaar 200 mensen. Nog geen twee jaar later schrijft De Volkskrant: ‘De heer Dave Broere heeft zijn functie als directeur van Broere Vliegreizen (voor 75 percent in handen van D-Tours, de toeristische tak van het Dirk van den Broek-concern) beëindigd. Hij heeft dit besluit genomen omdat er verschil van inzicht was ontstaan tussen hem en D-Tours over het toekomstige beleid van Broere Vliegreizen.’

©dirkvandenbroekhistorie.nl

Touroperators vliegen elkaar in de haren In de tweede helft van de jaren ’70 was er geen coronacrisis voor nodig om touroperators elkaar in de haren te laten vliegen. Een ‘totale prijzenoorlog’ tussen reisgiganten Neckermann Vliegreizen en D-Tours ontaarde in een gang naar de rechter waarbij Neckermann eiste dat de verspreiding van de D-Tours gids per direct zou stoppen. Neckermann beschuldigde D-Tours ervan dat het in haar zomerprogramma 1977 ernstige onwaarheden verkondigde als ‘Absoluut Voordeliger’ en ‘Beter dan wie ook, gegarandeerd’. De Telegraaf schrijft dat er voor een kort geding werd gekozen, omdat ‘een gesprek om deze onverkwikkelijke zaken op te lossen mislukte’. D-Tours kwam uiteindelijk als winnaar uit de bus. Neckermann-directeur René Klawer liet destijds weten: ‘De rechter heeft de weg geopend naar een veel hardere concurrentiestrijd, door middel van kretologieën-campagnes; het reizend publiek schiet er echter niets mee op’. Uitbreiding D-Tours/Groeneveld, reisorganisatie van het Dirk van den Broek-concern, heeft haar verkoopnet uitgebreid tot de Spaarbank voor de Stad Amsterdam met 120 kantoren. Zo kwamen er verkooppunten bij in onder andere Hoorn, De Zaanstreek en Het Sticht. Dirk koopt skibaan Dirk van den Broek kocht in 1979 de kunstskibaan De Meerberg bij Hoofddorp gekocht. Het skicomplex had een oppervlakte van 6200 m2. Van den Broek had via D-tours ook een wintersportcentrum in Italië bezit. ‘Het concern ontwikkelt een compleet wintersportpark in Italië op veertig kilometer afstand van het Gardameer. In dit complex zijn al meer dan honderd appartementen gebouwd, waarvoor D-Tours, de reisorganisatie van Dirk van den Broek, het recht van verhuur heeft. Voorts wordt in januari een hotel in gebruik genomen met 250 bedden’, aldus De Volkskrant destijds. Reisleidster legt beslag op giro van werkgever Een opmerkelijk verhaal in ‘Het vrije volk: democratisch-socialistisch dagblad’ in 1979 over een reisleidster die beslag laat leggen op de rekening van haar werkgever D-Tours. Dat deed de reisleidster omdat zij van mening was dat zij van 1967 tot 1979 zwaar onderbetaald kreeg. Zij kreeg van D-Tours een maandloon van 850 gulden of minder, een bedrag (zo schrijft de krant) dat ver onder het wettelijk minimumloon ligt. De dame vordert 33.000 gulden aan achterstallig minimumloon en vakantiebijslag. Twee miljoen in garantiefonds Een opmerkelijk bericht in Het vrije volk (democratisch-socialistisch dagblad) met de wetenschap van wat er vandaag de dag allemaal speelt. In het artikel met de kop ‘Reisbureaus moeten meer aan fonds betalen’ staat te lezen: ‘ledere touroperator moet, zo vindt het bedrijf D-Tours, minimaal twee miljoen gulden storten in een garantiefonds om vakantiereizigers schadeloos te stellen zodra de onderneming op de fles gaat. D-Tours, onderdeel van het levensmiddelenconcern Dirk van den Broek (waartoe ook Bas v. d. Heijden behoort), schrijft dit in een brief aan het ANVR- Garantiefonds. Aanleiding hiertoe is het faillissement van Christoffel-reizen. D-Tóurs vindt het absurd dat andere reisbureaus nu gezamenlijk moeten opkomen voor de financiële schade die hun concurrenten kunnen veroorzaken.’ D-Tours in actie na opzeggen ANVR-lidmaatschap HI In 1981 stapt Holland International uit de ANVR. Voor D-tours reden genoeg om alle grote touropeators bijeen te roepen voor een vergadering. ‘De bijeenkomst zal volgende week worden gehouden en dan zal duidelijk worden hoe de grote reisorganisaties over de nu ontstane situatie denken. Er is sprake van onrust in de vaderlandse reiswereld’, zegt een woordvoerder van D-Tours in Amsterdam. Van D-Tours naar d-reizen In 1982 besluit de leiding van Dirk om de touroperatings-activiteiten af te stoten en zich te concentreren op de uitbreiding van de reisbureauketen. Dirk kiest in 1983 definitief voor een full-service reisbureau: d-reizen Vakantiewinkels. De speerpunten: een compleet assortiment, eigentijdse inrichting, goed personeelsbeleid en uiteraard kwaliteit van de dienstverlening.

©dirkvandenbroekhistorie.nl

Nationale Aanbiedingen Lijn D-Reizen begint op 1 september 1983 met de ‘nationale aanbiedingenlijn’ met het oog op de steeds populairder wordende last minutes. In dagblad Trouw van dat jaar wordt beschreven dat het aanbod last minutes zo groot is dat de reisbureauketen d-Reizen er een nieuwe markt in blijkt te zien. ‘Al die voordeelaanbiedingen van de reisorganisatoren worden op een hoop geveegd en (uitsluitend) telefonisch in de verkoop gebracht’, aldus de krant. ‘In de middaguren krijg je veel vrouwen. Die vragen meestal wat vrijblijvende informatie. In de avonduren worden de meeste zaken gedaan. Er is dan in het gezin over gepraat en een besluit genomen’, zo laat bureauchef Jos Neijenhuis in dat jaar aan dagblad Trouw weten. Diezelfde Neijenhuis laat overigens in hetzelfde artikel weten dat last minutes voor de reisbranche een onsympathhieke ontwikkeling zijn. ‘Geen touroperator is er bij gebaat om tegen kostprijs te moeten verkopen.’ Als oorzaak van de opkomst van last minutes noemt hij het snel toenemend aantal reisorganisaties. ‘De koek is te groot geworden.’ Samen bussen met Broere In 1983 melden meerdere media over de samenwerking tussen Broere en D-Tours op het gebied van busvakanties. Door te gaan samenwerken willen de twee bedrijven hun concurrentiepositie verstevigen. Beide bedrijven verwachten in 1984 meer dan 50.000 vakantiegangers te boeken. Beide bedrijven hebben samen 75 bussen en ieder meer dan 25 reisbureaus. Eind 1984 lijkt Riant, dat is voortgekomen uit de samenwerking tussen D-Tours en Broere, zich volop te mengen in de bus-concurrentiestrijd met de Jong Intra Vakanties en OAD. Met de invoering van ‘Royal Class’ biedt het bedrijf 32 luxe slaapstoelen aan met meer beenruimte dan in normale bussen. ‘Die extra ruimte werd verkregen door zeventien stoelen minder te plaatsen’, aldus de krant. Supermarkten ‘Dirk van den Broek gaat reizen verkopen in supermarkten’ kopt De Volkskrant begin 1985. De krant schrijft dat het winkelconcern Dirk van den Broek bekend heeft gemaakt dat wordt begonnen met het inrichten van reisbalies in de zelfbedieningswinkels en slijterijen van de onderneming. De reistak van Van den Broek beschikt op dat moment volgens de krant over 30 VakantieVoordeelWinkels (in 1990 opgelopen tot 40), dat men dus halverwege de jaren ’80 wil uitbreiden met de meeste van de ruim 100 supermarkten van Dirk van den Broek (voornamelijk in de Randstad). Ook de ANVR (toen nog de Algemene Vereniging van Reisbureaus) wordt genoemd in het artikel. Woordvoerder Couvreur vraagt zich af of er wel behoefte is aan weer 100 verkooppunten van reizen… Financiën Waar de financiën bij D-rt de afgelopen weken, maanden, onderwerp van gesprek waren, was dat begin jaren ’90 niet anders. NRC Handelsblad schrijft: ‘Grootdetaillist Dirk van den Broek maakt geen jaarverslagen en is in de financiële wereld een grote onbekende. Maar het bedrijf timmert onder leiding van de drie zonen (Henk, Dirk junior en Jan) Van den Broek wel degelijk aan de weg. En de geschatte jaaromzet overschrijdt de miljard gulden.’ Er wordt in het artikel gesproken dat de drie broers hun eigen directieplaatsen op termijn willen afstaan en ruimte willen maken voor deskundige buitenstaanders. Over het maken van een jaarverslag zegt Henk nog: ‘We kunnen onze tijd wel beter besteden dan aan het maken van jaarverslagen. Met een jaarverslag verkoop ik geen brood extra’. Leveranciers weten volgens de krant ook niets over de financiële positie van de Van den Broeks. Gezamenlijke inkoop Vier reisorganisaties in ons land, Evenementsreizen, D-Tours Vliegreizen, Hotelplan en NRV Holiday, hebben besloten met ingang van het volgende zomerseizoen een inkooporganisatie voor vliegtuigstoelen te vormen. Samen vervoeren de vier meer dan tweehonderdduizend vliegpassagiers per jaar. Zij sluiten hiervoor jaarlijks voor meer dan 85 miljoen gulden aan contracten af. De maatregel is onder meer bedoeld om een krachtiger onderhandelingspositie te verwerven tegenover vliegtuigmaatschappijen. De vier organisaties maken tot nu toe voornamelijk gebruik van de Nederlandse maatschappijen KLM, Martinair en Transavia. Geen touroperator meer In 1982 besluit de leiding van Dirk om de touroperatings-activiteiten af te stoten en zich te concentreren op de uitbreiding van de reisbureauketen. Dirk kiest in 1983 definitief voor een full-service reisbureau: d-reizen Vakantiewinkels. De speerpunten: een compleet assortiment, eigentijdse inrichting, goed personeelsbeleid en uiteraard kwaliteit van de dienstverlening. ‘Ik word goed geholpen’ Bekijk hieronder een video uit 1991. Vanaf minuut 3 en 45 seconde een stuk over d-reizen. Verderop vanaf minuut 8 ook weer meer over ‘de computers van d-reizen’.

Vakantie op afbetaling Een gebrek aan creativiteit in de afgelopen decennia kan men d-reizen niet verwijten. In 1995 werd gestart met het aanbieden van ‘Vakantie op afbetaling’. D-reizen heeft ondertussen het aantal reisbureaus uitgebreid tot 63. Het Algemeen Dagblad schrijf over de ‘Vakantie op afbetaling’ dat d-reizen vindt dat er eigenlijk geen verschil is tussen het kopen van een wasmachine en een vakantie. ‘D-reizen ziet een grote doelgroep in de last-minute-reizigers, die vaak plotseling op vakantie willen en niet hebben gespaard.’ Niet veel later waarschuwt de Consumentenbond tegen ‘vakanties op afbetaling’ waarbij 1.000 gulden extra kan worden geleend als zakgeld. Er wordt gewaarschuwd voor een overenthousiaste beslissing een reis te boeken waardoor je als consument nog jaren de financiële blaren voelt. ‘Er worden mensen over de financiële drempel getrokken die het financieel eigenlijk niet kunnen behappen’. In de video hieronder Will van den Hooge over d-reizen.

De grootste Eind 2012 laat Henk van den Broek weten dat de familie op zoek is naar een grote partner om een belangrijk deel van de aandelen in de Nederlandse reisbureauketen d-Reizen over te nemen. Will van den Hoogen liet deze week (begin april 2021) nog aan De Telegraaf weten dat Henk van den Broek als commissaris de drijvende kracht was achter d-reizen. In 2014 is het zover en neemt RTG Group (Raiffeisen Touristik Group) officieel de resterende aandelen VakantieXperts over en een meerderheidsbelang in d-reizen. Eerder waren ook al de Thomas Cook Travel shops overgenomen. Na de samensmelting leidde Will van den Hoogen, destijds als directeur van d-reizen, het nieuwe bedrijf met ruim 420 reisbureaus. Eerder in 2014 bevestigden Van den Hoogen en VX-topman Hans Holterman al dat er werd gesproken over de noodzaak van een krachtenbundeling van beide bedrijven in de reisbureauwereld. De twee merknamen VX en d-reizen bleven overigens naast elkaar onder de paraplu van RTG bestaan. D-Reizen nam in het najaar van 2013 nog 81 Globe-reisbureaus over na het faillissement van OAD. Hierdoor steeg het aantal winkels van d-Reizen naar 270. VakantieXperts heeft 151 vestigingen. De nieuwe gevormde partij had derhalve ruim 420 reisbureaus. Met ruim 750 medewerkers behoorde VX al tot een van de grootste particuliere reisbedrijven in Nederland. Rond 2015 start het bedrijf met de lancering van een ZRA-formule. Overigens werd niet de term ZRA maar ZRS gebruikt, dat stond voor Zelfstandig Reisspecialist. De ZRA-tak was geen groot succes. Bekijk hieronder een uitzending van RTV Oost over de fusie tussen d-reizen en VakantieXperts.

De laatste tien jaar In de afgelopen tien jaar is er veel veranderd bij d-reizen. De voorganger van Kaspers, Will van den Hoogen, vertrok 1 februari 2015 waarop Kaspers werd aangesteld als CEO. Kaspers ging in maart 2012 aan de slag bij het Duitse RTK (Raiffeisen-Tour-Kooperation) om de 100 van Thomas Cook overgenomen reisbureaus aan te sturen als Managing Director van de RTK Reisburo Groep. Hij was daarvoor sinds mei 2014 werkzaam als CRO bij de D-RT Groep. Voordat hij naar de D-rt Groep ging, was Kaspers directeur van de Toerkoop Reisburo Groep. In april 2020 schrijft TravelPro dat Jan Henne De Dijn per direct Don Kaspers opvolgt binnen de D-rt Groep. Henne De Dijn: “In deze uitdagende en impactvolle tijden voor de reisbranche is mijn opdracht de ingeslagen weg – de D-rt Groep te veranderen van een klassieke retailer in een volwaardige omnichannel reisorganisatie – verder vorm te geven, zodat we in staat zijn een dominante rol op de Nederlandse reismarkt te spelen en de markt weer in beweging te krijgen. In 2021 moeten onze bedrijven dominant aanwezig zijn op alle sales platforms, zowel online als offline, onder meer door de inzet van AI. Ik heb het volste vertrouwen dat we met de steun van de aandeelhouders in die missie zullen slagen.” Hoe het allemaal precies mis heeft kunnen gaan? De tijd zal het leren.

Deel dit artikel