“De eerste nacht slapen de mensen meestal niet vanwege de herrie”

Door: Arjen Lutgendorff


Stel je voor, je hebt drie vijfsterren (eco) tented camps en lodges waarvan twee in Botswana en één in Mozambique en opeens gaat de wereld op slot. TravelPro sprak met de Nederlandse eigenaar van The Africa Experience, Jurgen Elbertse, over de situatie, de lodges en de toekomst.

Hoe ben je eigenlijk in Afrika terechtgekomen? “Mijn achtergrond ligt in de olie- en gasindustrie en mijn vrouw werkte bij ATP. In de jaren ’90 moest ik naar Zuid-Afrika, omdat daar een raffinaderij was ontploft. Nadat het werk was gedaan, ben ik met mijn vrouw gaan rondreizen. Ik vond het een waanzinnig mooi land met hele aardige mensen. Uiteindelijk zijn we in 2005 als gezin naar Zuid-Afrika verhuisd. Nu zijn we bezig met het opzetten van grote wild corridors in Botswana en runnen we Koro River Camp en Koro Island Camp in Botswana en Machangulo Beach Villa in Mozambique.”

Hoe ben je betrokken geraakt bij dit project? “Ongeveer vijf jaar geleden zijn Albert Hartog - oprichter van stichting Timbo Afrika & investeringsmaatschappij Active Capital Company- en ik elkaar per ongeluk tegen het lijf gelopen. Albert’s passie is wildlife en luipaarden en die van mij is wildlife en neushoorns. Albert is initiator en financierder geweest van het Furs For Life project. Luipaardenhuiden worden in ‘rural Zululand’ door de traditionele leiders gebruikt voor hun status en machtsmiddelen binnen de gemeenschappen. Dit zette natuurlijk de lokale luipaard populatie, waarop gejaagd werd, onder extreme druk. Timbo Afrika was verantwoordelijk voor de aankoop en productie van kunstmatige luipaardvellen die de druk van de stroperij verlichtte. Furs For Life heeft niet alleen het bewustzijn en het behoud van de dieren vergroot, maar het onderzoek dat werd uitgevoerd heeft ook invloed gehad op de wetten in Zuid-Afrika, die uiteindelijk hebben geleid tot een totaal verbod op de luipaardenjacht.” “Wij hadden beide een visie om via een privé wildpark de wildlife corridors te realiseren. Albert is bereid geweest om alles vanuit zijn stichting Timbo Afrika te financieren en er ook zelf operationeel heel veel tijd en kennis in te stoppen. Mijn huidige baan is het helpen opzetten van grote game corridors door 70.000 hectare met elkaar te verbinden. Een gebied wat zich uitstrekt tussen Botswana, Zuid-Afrika en Mozambique. Het doel van deze wildlife corridor is de herintroductie en het beschermen van bedreigde diersoorten, wild wat niet meer in deze gebieden te vinden is, maar er wel thuishoort, zoals de black Rhino. Alles op een duurzame manier. Natuurbeheer is overigens een vrij diepe, bodemloze put.”

Jurgen Elbertse

Wat is er zo bijzonder aan jullie project? “We leiden zelf lokale mensen op voor de bouw, maar ook tot personeel voor de lodges en voor natuurbeheer. Door ons principe om lokale mensen op te opleiden, duurt alles wel iets langer. Wij willen onze gasten betrekken bij wat we doen, hen ambassadeur maken. We laten zien hoe de beesten leven, maar ook hoeveel last de bevolking heeft van olifanten, leeuwen, luipaarden en hyena’s. Het zogeheten human wildlife conflict. Een Nederlandse boer zou ook niet blij zijn als er een kudde olifanten door z’n veld loopt. Het opzetten van een reisbedrijf kan hier alleen maar succesvol zijn als je de lokale bevolking erbij betrekt. Een bezoek aan een boer creëert begrip en enthousiasme dat het geld dat we hier verdienen ook echt hier wordt geïnvesteerd. Alle winsten die behaald worden uit de toeristische accommodaties gaan rechtstreeks naar de Stichting Timbo Afrika, een terugkerende bron van inkomsten voor continue financiering van onder andere anti-stroperij, herplaatsing van wildlife, natuurbeheer en lokaal ondernemerschap. Daarnaast zet de stichting zich door middel van onderzoek, training en educatie in om lokale jeugd te betrekken en hen zo kansen te bieden voor een carrière in natuurbescherming.” Krijgen jullie hulp van de overheden? “Nee, de overheden in dit soort landen hebben hele andere problemen op hun bord liggen in vergelijking met Nederland. Het is moeilijk te verkopen aan je kiezers dat je heel veel geld stopt in wildbeheer, hoe belangrijk dat ook is. Wat we van andere organisaties krijgen, is nooit genoeg voor een gebied zo groot als Nederland. Vandaar dat we toerisme als het businessmodel hebben gekozen om het project onafhankelijk van donaties te kunnen runnen.”

Zijn er plannen om dat uit te breiden? “Ik denk niet dat het bij de drie bestaande locaties zal blijven.” Ruimte genoeg… “Ja, maar je moet wel goed zoeken waar je wilt zitten en naar wat je ermee wilt bereiken. Een lodge is geen doel op zich. Het is een middel om ervoor te zorgen dat zowel wildlife als de lokale bevolkingen in de gebieden waar die lodges zich bevinden ervan kunnen profiteren.” Hoelang hebben jullie de lodges inmiddels? “Drie jaar geleden zijn we voorzichtig opengegaan en we zijn de organisatie langzaam aan het uitbreiden. Zo gaat Henriette Wyers aan de slag als marketing manager in Europa.” Hoe bekend zijn jullie lodges in Nederland? “Agenten en touroperators begonnen op te pikken dat wij anders zijn dan andere safari lodges, juist omdat we ons ook niet presenteren als safari lodge of als beach lodge alleen. Iedereen probeert altijd hetzelfde plaatje te verkopen met de big five, game drive en bush walks. Wat uiteraard prima is, en dat kan ook bij ons, maar dat is wel het plaatje waar we vanaf moeten. Wij kijken veel meer holistisch naar hoe we toerisme bedrijven en geven hierbij dan ook echt een kijkje achter de schermen, bijvoorbeeld bij een van onze researchprojecten, maar ook bij de community. Als je buiten wilt slapen onder de meteorietenregen kan dat ook”.

Hoe komen we bij jullie lodges? “Normaal gesproken is het heel makkelijk. Je vliegt naar Johannesburg en dan kan je kiezen uit zelf vijf uur rijden met de auto, we kunnen je ophalen of je neemt een chartervlucht.” Welke doelgroep is het meest geschikt voor jullie lodges? “Ons eerste idee was om ons te richten op de wat meer gefortuneerde reizigers die al eens een keer in Afrika is geweest en niet per se opnieuw de top vijf hoeft af te tikken. Inmiddels focussen we ons zelfs op een doelgroep waar velen altijd een beetje huiverig voor zijn en dat zijn de kleine kinderen. Je moet ze niet hetzelfde voorschotelen als volwassenen. Ze gaan helemaal op in de natuur, willen juist de dingen leren en zien waar wij als volwassenen niet zo op gefocust zijn. We scheiden de kinderen soms ook van de ouders om bijvoorbeeld een kinder-safariprogrammaatje te maken. Ze gaan er helemaal in op en de ouders vinden het fijn dat ze met z’n tweetjes op stap kunnen. Het blijkt een gouden greep. Aangezien je bij ons ook voor kinderen vrij veel moet betalen, komen er geen ouders die weten dat hun kind zich niet zal gedragen. We zien zelfs dat de kinderen af en toe de ouders tot de orde roepen tijdens een game drive. Het is een wat gemêleerd gezelschap geworden, een erg gezellige mix van gasten.” Verwachten jullie dat de prijzen hetzelfde blijven? “Het heeft volgens ons geen enkele zin om de prijzen te verlagen. Voor medisch personeel in Nederland, en voor ander hard getroffen beroepsgroepen, hebben wij wel speciale tarieven. Wij willen hen de mogelijkheid bieden dé vakantie van hun leven te vieren die zij anders misschien nooit hadden kunnen betalen.” Zijn er momenteel nog toeristen uit andere landen? “Nee, helemaal niemand. Botswana zit potdicht. Het is het enige Afrikaanse land dat z’n grenzen helemaal heeft gesloten.”

Wat hebben jullie voor maatregelen genomen? “De bekende maatregelen, van doekjes en handschoenen tot mondkapjes en het is hier verplicht de temperatuur van je gasten te controleren. Verder is het hier heel ruim opgezet, dus afstand houden is geen probleem. Het allerbelangrijkste is dat zowel ons personeel als onze gasten bereid zijn om zich goed aan de regels te houden. Gelukkig hebben ze in Botswana lokaal toerisme wel toegestaan. Aangezien wij de lokale markt altijd al hebben bediend, met aparte prijzen, hadden we een goede bezettingsgraad.” Hoe kan het dat Botswana het duurste safariland van Afrika is? “Decennia geleden heeft het land in overleg met de bevolking gekozen voor hoogwaardig toerisme met een lage impact in plaats van massatoerisme. De gevolgen zijn dat het een duur land is om te bezoeken, dat vakantie in eigen land onbetaalbaar is voor de bevolking en natuurbeheer en ecologie het goed doen. Je krijgt hier toeristen die bereid zijn om enorm veel geld uit te geven om die exclusiviteit mee te maken. Wij hebben besloten ook toegankelijk te zijn voor de lokale bevolking. We hadden daar ervaring mee in Zuid-Afrika en doen ook in Botswana aan community based tourism. Daarbij runt de community zelf de kampen. Je kan niet van iemand die naast de Hoge Veluwe woont vragen of hij de Hoge Veluwe wil beschermen, terwijl die persoon er geen toegang toe heeft.” Voor mijn beeldvorming. Hoe ziet een verblijf bij jullie eruit?We zijn vijf sterren. Iedereen is belangrijk, onze gasten betalen ook ons inkomen. Eén van de belangrijkste dingen, is dat wij ons personeel vragen om onze gasten te laten zien wat Botswana is. Ons personeel is niet ‘gemaakt’. Onze tenten zijn behoorlijk groot, 36 vierkante meter met een aparte badkamer erbij van tien vierkante meter. Allemaal met een eigen plunge pool zwembadje, allemaal op een heel groot houten platform van meer dan 100 vierkante meter. Allemaal in de rivier gebouwd, dus iedereen kijkt op de Limpopo rivier middenin het wild. Daarnaast zit je helemaal privé, dus je ziet en hoort je buren niet. Onze bestemmingen lenen zich ook uitermate goed voor een langer verblijf op dezelfde plaats, bijvoorbeeld door een conservation reis te boeken waar je mee gaat met een van onze researchers om onderzoek te doen naar luipaarden of de zeldzame brown hyena. Waar je meegaat op een walking elephant safari en hierbij inziet hoe groot het gebied is welke wij beschermen en onderhouden. Wij zullen hier dan ook steeds meer op inzetten en denken dat er vanuit de markt ook behoefte aan is. Het liefst werken we met een stuk of tien preffered partners aan deze formule.”

Hoe gevaarlijk is het als je daar zit? “Beesten houden niet van mensen. Ze zullen niet je tent binnendringen, met uitzondering van bavianen. Die zijn heel nieuwsgierig wat je in je tent doet. De instructie is om de deuren altijd te sluiten. Niet vanwege diefstal, maar vanwege het feit dat bavianen weten hoe ze deuren moeten openen. Je zit in een gebied van 70.000 hectare open land. Overdag is dat niet gevaarlijk, want dan zal je weinig roofdieren tegenkomen. In het donker is het een ander verhaal, dan mag je alleen rondlopen onder leiding van onze gidsen. Olifanten lopen door het kamp en die zie je luipaarden en hyena’s jagen in het kamp, ze kunnen best weleens ’s avonds aan je tent komen snuffelen. Dat is alleen maar heel erg spannend. Wij zeggen dan; zaklantaarn pakken, kijken en stil doen, want als ze je horen gaan ze er meteen vandoor. Het zal niet de eerste keer zijn dat er een wild dier op iemand z’n terras ligt te slapen. Dat is onderdeel van de charme. Wij zitten in hun leefgebied. Er zitten radio’s in de tenten, dus je kan altijd personeel oproepen. ’s Avonds gaan de krokodillen jagen, alle dieren komen dan tot leven, dat is een enorme bedrijvigheid. De eerste nacht slapen de mensen meestal niet juist vanwege de herrie die ze horen. De tweede nacht weet iedereen wat het is en dan slaapt men als een os.” Mozambique is een ander verhaal? “Ja, daar zitten we op stand. Machangulo Beach Villa is waanzinnig. Het is een marine en nature reserve waar de koninklijke familie een paar jaar geleden nog een familiehuis had staan. De koninklijke familie heeft er ook sterk aan bijgedragen dat het een beschermd gebied is geworden. Het Maputo Special Reserve is overigens kandidaat om World Heritage te worden. Je kan er bijvoorbeeld zien hoe de bescherming van schildpadden gaat, met name in december en januari. Ook de walvissentrek is enorm bijzonder. Als je op je dek zit, kan je er soms wel honderden voorbij zien zwemmen. Daar kan je niet genoeg van krijgen.” Hoe zit het met het toerisme in Mozambique? “Mozambique heeft z’n grenzen wel opengesteld voor toerisme. Je kan er met een negatieve testuitslag naartoe. Je mag in je eigen lodge in quarantaine. Er is zeventien kilometer aan strand, helemaal voor jezelf. Ons personeel vangt zelf vis en wanneer dat mogelijk is mag je zelf mee als je dat wilt. Op deze manier kan je nog steeds een prachtige strandvakantie hebben en volledig veilig.” Hoe ziet u de toekomst?We houden de deuren open, betalen ons personeel door en hopen dat iedereen zo snel mogelijk weer mag en kan reizen. Reizen is goed voor mens en de natuur. Er wordt nu meer gestroopt dan ooit, dus we hebben echt het toerisme nodig om de dieren en natuurgebieden te beschermen. De lokale bevolking heeft het ook keihard nodig, als er geen toeristen komen betekent het voor veel mensen helaas werkloosheid. Als we de vliegvelden goed onder controle krijgen, want de airilnes zijn niet het probleem, en mensen gedragen zich, dan hoeft reizen helemaal geen probleem te zijn. Sterker nog, wij denken dat vliegen veiliger is dan boodschappen doen in de supermarkt.”

Deel dit artikel